దేశంలో ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపు చేసేందుకు భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (ఆర్బీఐ) కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. రెపో రేటును పెంచడం వల్ల బ్యాంకుల రుణ వ్యయం పెరిగి, గృహ, వాహన, వ్యక్తిగత రుణాలపై వడ్డీ భారం పెరిగే అవకాశం ఉంది. అయితే, డిపాజిటర్లకు కొంత ప్రయోజనం చేకూరవచ్చు.
భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (ఆర్బీఐ) ద్రవ్య విధానంలో రెపో రేటు కీలకమైన సాధనం. బ్యాంకులకు ఆర్బీఐ స్వల్పకాలికంగా ఇచ్చే రుణాలపై వసూలు చేసే వడ్డీ రేటునే రెపో రేటు అంటారు. బ్యాంకుల రుణ వ్యయాలు, ఆ తర్వాత వినియోగదారులకు అందించే రుణాల వడ్డీ రేట్లపై ఇది ప్రభావం చూపుతుంది.
ద్రవ్యోల్బణ నియంత్రణే లక్ష్యం
దేశంలో ద్రవ్యోల్బణం పెరుగుతున్నప్పుడు ప్రజలు, సంస్థలు తీసుకునే రుణాలు మరియు ఖర్చులను కొంత తగ్గించేందుకు ఆర్బీఐ రెపో రేటును పెంచుతుంది. రుణాలు ఖరీదవడం వల్ల డిమాండ్ కొంత తగ్గి, ధరల పెరుగుదలను నియంత్రించాలన్నది దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. తాజాగా 2027న ఆర్బీఐ రెపో రేటును 25 బేసిస్ పాయింట్లు పెంచి 5.50 శాతానికి చేర్చింది. 2020 తర్వాత రెపో రేటుపై ఇదే తొలి పెంపు.
లపై ప్రభావం
రెపో రేటు పెరిగితే బ్యాంకుల నిధుల వ్యయం పెరగవచ్చు. ముఖ్యంగా రెపో రేటు వంటి బాహ్య బెంచ్మార్క్కు అనుసంధానమైన ఫ్లోటింగ్ రేట్ రుణాలపై ప్రభావం త్వరగా కనిపించవచ్చు. కొత్త ఫ్లోటింగ్ రేట్ వ్యక్తిగత, రిటైల్ రుణాలను బ్యాంకులు రెపో రేటు వంటి బాహ్య బెంచ్మార్క్లకు అనుసంధానం చేయాలని నిబంధనలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, గృహ రుణంపై వడ్డీ రేటు పెరిగితే నెలవారీ ఈఎంఐ పెరగవచ్చు లేదా అదే ఈఎంఐ కొనసాగిస్తూ రుణ కాలపరిమితి పెరగవచ్చు. ఆర్బీఐ మార్గదర్శకాల ప్రకారం అర్హత ఉన్న రుణాల్లో రుణగ్రహీతకు ఈఎంఐ పెంపు, కాలపరిమితి పెంపు లేదా రెండింటి కలయిక వంటి ఎంపికలు ఉండవచ్చు.
ఇతర రుణాలపై ప్రభావం
గృహ రుణాలతో పాటు వాహన రుణాలు, ఇతర ఫ్లోటింగ్ రేట్ రిటైల్ రుణాలపై కూడా వడ్డీ భారం పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. దీంతో కొత్తగా రుణం తీసుకునే వారికి నెలవారీ చెల్లింపులు లేదా మొత్తం వడ్డీ వ్యయం ఎక్కువ కావచ్చు.
రెపో రేటు పెరిగినప్పుడు రుణాలపై వడ్డీ మాత్రమే కాకుండా బ్యాంకుల డిపాజిట్ రేట్లలో కూడా మార్పులు రావచ్చు. ముఖ్యంగా ఫిక్స్డ్ డిపాజిట్లపై వడ్డీ రేట్లు పెరిగితే పొదుపు చేసే వారికి అదనపు ఆదాయం లభించే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ప్రతి బ్యాంకు రేట్లను ఎంత మేర మార్చుతుందనేది వేర్వేరుగా ఉంటుంది.
దీనికి విరుద్ధంగా రెపో రేటు తగ్గితే బ్యాంకులకు నిధులు తక్కువ ఖర్చుతో లభించే అవకాశం ఉంటుంది. దాంతో రుణాలపై వడ్డీ రేట్లు తగ్గి, ఇల్లు, కారు లేదా వ్యాపార రుణాల కోసం డిమాండ్ పెరగవచ్చు. సాధారణంగా ఆర్థిక వృద్ధికి ఊతమివ్వడం రెపో రేటు తగ్గింపులో ఒక ముఖ్యమైన లక్ష్యం.
రెపో రేటు పెంపు బ్యాంకుల రుణ వ్యయం పెరగొచ్చు రుణాల వడ్డీ పెరగొచ్చు ఈఎంఐ భారం పెరగొచ్చు. రెపో రేటు తగ్గింపు రుణ వ్యయం తగ్గొచ్చు రుణాలు చౌక కావొచ్చు ఈఎంఐ భారం తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.
రెపో రేటు అనేది భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ () వాణిజ్య బ్యాంకులకు స్వల్పకాలికంగా ఇచ్చే రుణాలపై వసూలు చేసే వడ్డీ రేటు. రెపో రేటును పెంచడం వల్ల బ్యాంకుల రుణ వ్యయం పెరిగి, గృహ, వాహన, వ్యక్తిగత రుణాలపై లు పెరిగే అవకాశం ఉంది. అయితే, ఫిక్స్డ్ డిపాజిట్లపై వడ్డీ రేట్లు పెరిగే అవకాశం ఉంది.
